Diagnoza psychologiczna, na czym polega i kiedy warto ją wykonać?

Diagnoza psychologiczna to proces, którego celem jest lepsze zrozumienie funkcjonowania psychicznego człowieka, występujących trudności, objawów oraz ich możliwych przyczyn. Może pomóc uporządkować doświadczenia, które do tej pory były trudne do nazwania, a także wskazać kierunek dalszego wsparcia, terapii lub konsultacji z innym specjalistą.

Do psychologa można zgłosić się zarówno z podejrzeniem konkretnej trudności, jak i wtedy, gdy nie wiadomo jeszcze, z czego wynikają obserwowane problemy.

W Centrum Wsparcia Mentaly prowadzimy diagnozę psychologiczną osób dorosłych w Gdańsku, między innymi w kierunku ADHD oraz spektrum autyzmu.

Czym jest diagnoza psychologiczna?

Diagnoza psychologiczna nie sprowadza się do wykonania jednego testu i otrzymania wyniku.

Jest procesem, w którym psycholog zbiera i analizuje informacje pochodzące z różnych źródeł. W zależności od celu diagnozy mogą być wykorzystywane wywiad psychologiczny, obserwacja, standaryzowane kwestionariusze i testy oraz informacje dotyczące wcześniejszego funkcjonowania.

Istotne jest spojrzenie na wyniki w szerszym kontekście życia danej osoby.

Podobne objawy mogą bowiem występować w różnych trudnościach psychicznych. Problemy z koncentracją nie zawsze oznaczają ADHD, wycofanie społeczne nie musi świadczyć o spektrum autyzmu, a przewlekłe zmęczenie czy trudności z pamięcią mogą mieć wiele możliwych przyczyn.

Dlatego ważnym elementem procesu jest diagnostyka różnicowa.

Kiedy warto rozważyć diagnozę psychologiczną?

Powody zgłoszenia na diagnozę mogą być bardzo różne.

Warto rozważyć konsultację diagnostyczną między innymi wtedy, gdy:

• od dłuższego czasu występują trudności z koncentracją lub organizacją,
• pojawia się impulsywność lub trudność z regulacją emocji,
• codzienne obowiązki wymagają nieproporcjonalnie dużego wysiłku,
• występują trudności w relacjach lub komunikacji,
• kontakty społeczne są źródłem znacznego przeciążenia,
• pojawia się silna potrzeba rutyny i przewidywalności,
• występuje szczególna wrażliwość sensoryczna,
• wcześniejsze formy pomocy nie wyjaśniły w pełni występujących trudności,
• istnieje podejrzenie ADHD lub spektrum autyzmu,
• ktoś z bliskich lub specjalista zasugerował przeprowadzenie diagnostyki,
• chcesz lepiej zrozumieć własny sposób funkcjonowania.

Nie trzeba jednak samodzielnie wiedzieć, w jakim kierunku powinna przebiegać diagnoza. Pierwsza konsultacja może pomóc w określeniu dalszego postępowania.

Jak wygląda diagnoza psychologiczna?

Dokładny przebieg procesu zależy od celu diagnozy. Nie istnieje jeden zestaw badań odpowiedni dla każdej osoby i każdego problemu.

Proces może obejmować kilka etapów.

1. Konsultacja i wywiad psychologiczny

Pierwsze spotkanie służy poznaniu powodu zgłoszenia oraz aktualnych trudności.

Psycholog może pytać między innymi o codzienne funkcjonowanie, relacje, pracę lub naukę, wcześniejsze doświadczenia, zdrowie psychiczne oraz rozwój w dzieciństwie.

2. Dobór odpowiednich narzędzi

Na podstawie zebranych informacji dobierane są metody diagnostyczne odpowiadające celowi badania.

Mogą to być standaryzowane testy psychologiczne, kwestionariusze, ustrukturyzowane wywiady oraz inne narzędzia wspierające proces diagnostyczny.

3. Diagnostyka różnicowa

Objawy występujące w ADHD, spektrum autyzmu, zaburzeniach lękowych, depresji, PTSD czy innych trudnościach mogą częściowo się nakładać.

Dlatego diagnoza powinna uwzględniać alternatywne wyjaśnienia obserwowanych problemów.

Celem nie jest potwierdzenie za wszelką cenę początkowego podejrzenia, ale możliwie rzetelne zrozumienie funkcjonowania osoby badanej.

4. Omówienie wyników

Po zakończeniu procesu diagnostycznego odbywa się omówienie zebranych informacji i wyników.

To ważny element diagnozy, ponieważ same wyniki testów bez odpowiedniego kontekstu mogą być trudne do właściwej interpretacji.

Podczas spotkania można również omówić zalecenia oraz możliwe dalsze kroki.

Diagnoza ADHD u dorosłych

ADHD może wpływać między innymi na koncentrację, organizację, zarządzanie czasem, kontrolę impulsów, regulację emocji i wykonywanie codziennych obowiązków.

U części osób trudności stają się szczególnie widoczne dopiero w dorosłości, kiedy zwiększa się liczba obowiązków zawodowych, rodzinnych i organizacyjnych.

Proces diagnozy ADHD powinien uwzględniać nie tylko aktualne objawy, ale również funkcjonowanie we wcześniejszych okresach życia oraz możliwość innych przyczyn występujących trudności.

W Mentaly diagnoza ADHD u osób dorosłych stanowi odrębną usługę diagnostyczną.

Diagnoza spektrum autyzmu u dorosłych

Niektóre osoby zaczynają rozważać możliwość spektrum autyzmu dopiero w dorosłości.

Może być to związane między innymi z wieloletnim dostosowywaniem się do oczekiwań otoczenia, maskowaniem trudności, przeciążeniem kontaktami społecznymi, potrzebą przewidywalności czy specyficznym profilem sensorycznym.

Diagnoza spektrum autyzmu wymaga spojrzenia na aktualne funkcjonowanie oraz historię rozwoju osoby badanej.

Także w tym przypadku istotna jest diagnostyka różnicowa i uwzględnienie możliwości współwystępowania innych trudności, w tym ADHD.

Czy można mieć jednocześnie ADHD i spektrum autyzmu?

Tak, ADHD i spektrum autyzmu mogą współwystępować.

U jednej osoby mogą więc występować cechy charakterystyczne dla obu profili. Czasami wcześniejsze rozpoznanie jednego z nich nie wyjaśnia wszystkich obserwowanych trudności.

Dlatego proces diagnostyczny powinien uwzględniać całościowy obraz funkcjonowania, zamiast koncentrować się wyłącznie na wyniku pojedynczego kwestionariusza.

Czy test internetowy wystarczy do postawienia diagnozy?

Kwestionariusze przesiewowe dostępne w internecie mogą pomóc zauważyć pewne cechy i skłonić do dalszej konsultacji, ale ich wynik nie powinien być traktowany jako samodzielna diagnoza psychologiczna.

Na odpowiedzi mogą wpływać między innymi aktualny stan psychiczny, sposób rozumienia pytań oraz występowanie innych trudności.

Jeżeli wynik testu przesiewowego sugeruje ADHD, spektrum autyzmu lub inną trudność, warto potraktować go jako informację, którą można omówić ze specjalistą.

Co daje diagnoza psychologiczna?

Dla wielu osób istotnym efektem diagnozy jest nie tylko nazwanie określonej trudności, ale przede wszystkim lepsze zrozumienie własnego funkcjonowania.

Wyniki procesu mogą pomóc w określeniu obszarów wymagających wsparcia, zauważeniu posiadanych zasobów oraz dobraniu odpowiednich strategii.

W zależności od sytuacji kolejnym krokiem może być wsparcie psychologiczne, terapia, psychoedukacja, konsultacja psychiatryczna lub zastosowanie konkretnych strategii w codziennym życiu.

Diagnoza nie powinna być więc traktowana jako koniec procesu. Może być początkiem bardziej świadomego podejścia do własnych potrzeb.

Diagnoza psychologiczna w Gdańsku

W Centrum Wsparcia Mentaly prowadzimy diagnostykę psychologiczną osób dorosłych.

W zależności od zgłaszanych trudności proces może obejmować wywiad psychologiczny, odpowiednio dobrane narzędzia diagnostyczne, analizę funkcjonowania oraz omówienie wyników i dalszych zaleceń.

Prowadzimy między innymi:

diagnozę ADHD u osób dorosłych,

diagnozę spektrum autyzmu u osób dorosłych.

Jeżeli nie wiesz, jaki rodzaj diagnozy będzie odpowiedni, możesz rozpocząć od konsultacji psychologicznej.

Spotkania odbywają się w Centrum Wsparcia Mentaly w Gdańsku Wrzeszczu.

Chcesz rozpocząć diagnozę psychologiczną?

Pierwszym krokiem może być konsultacja, podczas której określimy powód zgłoszenia oraz zaproponujemy odpowiedni kierunek dalszego procesu diagnostycznego.

Centrum Wsparcia Mentaly
al. Grunwaldzka 83/1a
80-244 Gdańsk, Wrzeszcz

Umów konsultację diagnostyczną w Mentaly.